Engelli Sağlık Raporlarında Neler Değişti?
RaporlaSoru
Lütfen bu soru ile ilgili eklemek veya paylaşmak istediğiniz düşüncelerinizi kısaca yazın.
Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı, sağlık raporlarının süreçlerini düzenleyen mevzuatı genişleterek yürürlüğe koydu. Daha önce yürürlükte bulunan “Sağlık Raporları Usul ve Esasları Hakkında Yönerge” 19 Mayıs 2026 tarihli Resmi Gazete duyurusunda kapsamı genişletildi ve “Sağlık Raporları Yönetmeliği” adıyla resmi olarak yayımlandı.
Yeni Sağlık Raporları Yönetmeliği ile getirilen düzenlemeler nelerdir? Kolay ve anlaşılır olması için başlık başlık cevap verebilir misiniz?
Cevap ( 1 )
Lütfen bu cevabın neden rapor edilmesi gerektiğini düşündüğünüzü kısaca açıklayın.
Sağlık Kurul Raporları Yönetmeliği ile Ne Değişti?
Bu yazıda, Sağlık Bakanlığı tarafından 18 Mayıs 2026 tarihinde yayımlanan Sağlık Kurul Raporları Yönetmeliği’ni, engelliler bakımından ele aldık ve aşağıdaki mevzuatı da dahil ederek genel bir bilgilendirme yapmayı amaçladık.
Bu yazı;
1. Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (ÇÖZGER Yönetmeliği),
2. Erişkinler Hakkında Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik,
3. Sağlık Kurul Raporları Hakkında Yönetmelik,
4. Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi (2026 yılı)
incelenerek hazırlanmıştır.
Erişkin ve çocuklar için raporlamada randevu alınması ve başvuru bilgileri
Engellilik ve çocuklar için özel gereksinim raporu (ÇÖZGER) için, MHRS’den ya da ALO 182’den sağlık kurul randevusu alınmalıdır.
Randevu günü hastaneye gelindiğinde, hastanenin sağlık kurulunda, rapor talebine ilişkin hazır durumda olan dilekçe doldurulur. Dilekçe, 18 yaş altı çocukların anne, baba ya da yasal temsilcileri tarafından, 18 yaş üstü bireyler de kendileri tarafından imzalanır. Ancak 18 yaş üzeri olup zihinsel yetersizliği, vasi gerektiren ruhsal hastalığı, demans ya da alzheimer hastalığı olanların başvuruları; vasi ya da yasal temsilcisi ile alınır.
Sağlık kurulunun ilgili hekimi, hakkında rapor düzenlenecek kişinin sağlık durumunu sorgular ve hangi bölüm ya da bölümlere başvuru yapıp rapor için değerlendirme yapılacağına karar verir. Hekim, kişinin/vasisinin beyanına uygun olarak muayene olunacak ilgili branşlara ya da Sağlık Kuruluna yönlendirme yapar.
Sağlık raporu, başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde tamamlanır.
Kurum sevki ile müracaat edilmiş ise, rapor düzenleyen klinik/sağlık kurulu; düzenlenen raporu sevk yazısı düzenleyen kuruma gönderecektir.
Engellilik raporlamasında kimlik tespiti
1) Kimlik tespitinin; başvuru, muayene, kan veya laboratuvar numunesi verilmesi, görüntüleme hizmetleri dâhil tüm süreçlerde hizmeti sunan personel tarafından yapılması zorunludur.
2) Sağlık hizmet sunumunda görevli tüm personel, kimlik tespitinin doğru şekilde yapılabilmesi için sorumluluklarını yerine getirmekle yükümlüdür.
3) Kişilerce ibraz edilen; nüfus cüzdanı, kimlik kartı, sürücü belgesi, uluslararası aile cüzdanı, pasaport, geçici kimlik belgesi ve ilgili kanunları gereğince resmi kimlik hükmünde olan kimlik kartları ve belgeler kimlik tespitinde kullanılır. Kimlik tespiti için kullanılacak belgelerde hiçbir şekilde silinti, kazıntı ve düzeltme yapılmamış olmalıdır.
4) On beş yaşından küçüklerin kimlik kartında fotoğraf bulunma zorunluluğu bulunmadığından, görevli personel, çocuğun doğru kişi olduğuna dair gerekli incelemeleri yapar.
5) Sağlık raporu düzenlenecek çocuklar dâhil tüm kişilerin fotoğrafı, bilgisayara entegre kamera veya fotoğraf çekme özelliği bulunan taşınabilir cihazlar ile kurul sekretaryası tarafından çekilerek sisteme aktarılır. Ancak 15 yaşından küçüklerin ÇÖZGER’inde fotoğraf bulunmaz (Bakınız ÇÖZGER Yönetmeliği).
Muayene, numune verme ve radyolojik görüntüleme aşamalarında başvuran kişilerin sistemde yer alan dijital fotoğrafı yardımıyla kimlik doğrulama işlemi yapılır.
Engelli sağlık kurulu raporlarının düzenlenmesi
18 yaş altındaki çocuklar için Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında, engellilik değil özel gereksinim değerlendirmesi yapılır. Kısaca ÇÖZGER denilen bu raporda, engel oranı bulunmaz. ÇÖZGER’de yazılan çocuğun özel gereskinim düzeyinin hangi engel oranına karşılık geldiği belirlenerek engelli haklarından yararlanması sağlanır. Özel gereksinim düzeylerinin hangi engel oranına karşılık geldiğine dair bilgi; Yönetmelik ekinde yer alan, “Mevzuatla Uyum Tablosu”nda yer almaktadır.
ÇÖZGER’i olan çocuğun 18 yaşını doldurduğu gün, ÇÖZGER’i geçersiz olacaktır. Hakların kesintisiz devamı için, 18 yaş dolmasına 3 ay kala erişkin engelli raporu almak için başvuru yapılabilir. Alınan erişkin engellilik raporu, ÇÖZGER’in geçersiz olacağı gün geçerli hale gelecektir. Bu süreyi kullanamayanlar ise 18 yaş dolduktan sonraki 3 ay içinde erişkin engellilik raporu almalıdır.
Zihinsel engelliliği olan çocukların raporlama başvurusunun 18 yaş dolduğunda, vasisi ya da yasal temsilcisi tarafından yapılması gerekeceğinden ve vasi kararı çıkartmak birkaç ayı alacağından, erişkin raporu alımı için 18 yaş dolmadan önceki 3 ayı değerlendirmekte fayda var. 18 yaş dolmadan önceki rapor başvurusu, çocuğun annesi, babası ya da yasal temsilcisi tarafından yapılabilmektedir.
Erişkinlerin engellilik değerlendirmesi, Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik kapsamında yapılmaktadır. Zihinsel engeli olanların, vasi ya da yasal temsilcisinin dilekçesi ile başvurusu alınır.
Engelli sağlık kurul raporu ücreti
ÇÖZGER ve engelli sağlık kurul raporu düzenlenmesi ücretsizdir. Ancak, raporlama sonucunda engel oranı sıfır çıkanlardan rapor ücreti talep edilir. Engelli sağlık kurulu raporu için başvuran kişilere “Engelli Sağlık Kurulu Raporu Ücretlendirmesi Bilgilendirme ve Onam Formu imzalatılarak bilgilendirilecektir. Engelli çıkmayanlardan (Engellilik oranı %1 dahi olsa engelli kabul edilecektir) rapor ücreti tahsil edilecektir.
Gazilerin (sadece gazinin kendisi), şehit dul ve yetimlerin (şehidin eş ve çocukları) talep ettikleri her türlü sağlık raporlarından ücret talep edilmeyecektir. Engelliler tarafından talep edilen silah ruhsatı, ehliyet raporları ve ÖTV indirimli araç için gerekli raporlardan ücret talep edilecektir.
Öte yandan özel tertibatlı araç hakkındaki rapor ve hakem hastane raporu ücretlidir (2026 Temmuz ayı itibarı ile 1.750 lira). Hakem hastaneye, kamu kurumu tarafından düzenlenen sevk ile gidilmesi durumunda kişiden rapor ücreti alınmaz.
Mahkeme ya da Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından sevk edilenlerden; eğer sevk yazısında ücretin, Başsavcılık tarafından ödeneceği belirtilmiş ise kişi ücret ödemez. Aksi halde rapor ücreti kişiden tahsil edilir.
Fiyatlandırma hakkında bilgi almak için linkteki Kamu Sağlık Hizmetleri Fiyat Tarifesi’ne bakılabilir: https://shgmsgudb.saglik.gov.tr/TR-116727/kamu-saglik-hizmetleri-fiyat-tarifesi-2026-yili.html
Evde ya da hastanede rehabilitasyon/fizik tedavi/destek eğitim raporlaması
Milli Eğitim Bakanlığının 18 Mart 2016 tarihinde yayımladığı “Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği 25/10’da Yer ‘Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu’ İbaresinin İptali” konulu yazısında; “Durum bildirir sağlık kurulu raporu” ibaresi Danıştay tarafından iptal edildiğini duyurmuştur. Yazıda yer alan bilgilere göre evde destek eğitim için durum bildirir rapor alma zorunluluğu kaldırılırken ÇÖZGER ve erişkinler için raporlamada gerekli şartlara da yer vermiştir. Buna göre;
Bedensel engelli çocukların ÇÖZGER raporunda; evde destek eğitimi verilmesi amacıyla sunulacak raporlarda, özel gereksinimler bölümünde yer alan “evde ya da hastanede rehabilitasyon gereksinimi” alanının işaretlenmiş olması ve raporun açıklama kısmında “evden çıkmasını sağlığı açısından risk oluşturacağı” ifadesinin yer alması gerekmektedir.
Bedensel engelli olup 18 yaşını doldurmuş bireyler için engellilik sağlık kurulu raporunda; evde destek eğitimi gerektiği hususunun açıklamalar kısmına ayrıca yazılması ve açıkça “evden çıkmasını sağlığı açısından risk oluşturacağı” şeklinde yazılması gerekmektedir.
Eğer ÇÖZGER ve erişkinler için engellilik sağlık kurulu raporunda evden çıkmasını sağlığa açısından risk oluşturacağı hususunun açıklama kısmında açık ve net şekilde belirtilmemiş ise; evde destek eğitimi gerektiğine ilişkin ayrıca sunulan durum bildirir sağlık kurulu raporuna göre de işlem yapılabilecektir
Bu nedenle rapor değişimlerinde evde fizik tedavi almakta olan bedensel engellilerin yukarıdaki ifadeleri rapora ekletmelerinde fayda var. Elinde geçerli ve uzun süreli ya da sürekli raporu olanlar, durum bildirir sağlık kurulu raporu alarak evde destek eğitimden yararlanabilecektir.
Özel tüketim vergisi (ÖTV) istisnası ile araç alımı raporu
ÖTV istisnası ile araç alımında üç temel yol vardır.
ÖTV istisnası ile araç alımında birinci yol; engel oranı en az %90 olan erişkinler ile ÇÖZGER raporunda “özel koşul gereksinimi var-ÖKGV (engel oranı %90-99 olarak kabul edilir)” yazılı olanların, istisnadan yararlanmasıdır. Bu kişiler, raporlarında, açıkça ÖTV istisnasına ilişkin bir ifade yazılması gerekmeden istisnadan yararlanabilir. Dolayısıyla, bu kişilerin rapor başvuru dilekçelerine, ÖTV istisnalı araç alımına ilişkin bir talepte bulunmaları gerekmez. Gereksiz olmasına rağmen bu ifadeyi raporuna yazdırmak isteyenler olursa, kendilerinden rapor ücreti isteneceğini bilmeleri gerekmektedir.
ÖTV istisnası ile araç alımında ikinci yol; en az %40 ortopedik engel oranı bulunan kişilerin yararlanacağı istisnadır. Ancak engelli sağlık kurul raporunda en az %40 ortopedik engeli bulunanların hepsi, bu istisnadan yararlanamaz. Kişinin, bu ortopedik engel nedeniyle sürücü belgesi alamaması halinde, kişi ÖTV istisnasından yararlanabilir.
Bu kişilerin engelli sağlık kurul raporlarına, sürücü olunup olunmayacağına dair bir ifade yazılmaz. Yazılı olsa dahi, ÖTV istisnasından yararlanmayı sağlamaz. Dolayısıyla, rapor düzenleme sürecinde, “rapora sürücü olamayacağım yazılsın” talebinde bulunmak yersizdir.
Kişinin, ortopedik engel nedeniyle sürücü olamayacağını, aile hekimi aracılığı sevk edileceği ortopedi bölümünde, ilgili Yönetmelik kapsamında değerlendirilmesi sonucu alacağı “sürücü olamaz” ifadeli raporla belgelemesi gerekir.
Birden fazla engelden dolayı oranı bulunan kişinin istisnadan yararlanması için sadece ortopedik engel oranına, birden fazla ortopedik engel için oran verilmişse bunların toplamına bakılır. Ortopedik engel dışında bir engel nedeniyle sürücü olamaz kararının olması, kişiye istisna hakkını vermez. Örneğin, zihinsel engel nedeniyle (zeka puanı 79 ve altında olanlara sürücü belgesi verilmez) sürücü olamaz kararı olan ve %40 ortopedik engel oranı bulunan kişinin, ortopedik engel nedeniyle sürücü olamayacağını belgelemesi gerekir.
ÖTV istisnası ile araç alımında üçüncü yol; özel tertibatlı araç alımında yararlanılan istisnadır. Özel tertibatlı olup özel tüketim vergisi istisnasından yararlanarak araç alabilmek için engelli sağlık kurul raporu düzenlenmiş olması şarttır. Rapor başvurusunda dilekçede mutlaka özel tertibatlı araç alımı/kullanımı yönünden değerlendirme talep edilmelidir. Bu raporlamanın ücretli olacağı, alınmış rapora itiraz gerektiğinde gidilecek ikinci hastaneye ve üçüncü rapor gerekirse gidilecek hakem hastaneye, aynı ücretin ödeneceği bilinmelidir.
Özel tertibatlı olup özel tüketim vergisi istisnasından yararlanarak araç alabilmek için engelli sağlık kurul raporu alımına yönelik engelli sağlık kurulu raporlarında aşağıdaki hususlara dikkat edilir:
a) Hem alt hem üst ekstremitede veya her iki alt veya her iki üst ekstremitede aynı veya farklı tür engelin bulunduğu durumlarda, ekstremitenin türü (alt/üst) ve yönü (sağ/sol) itibarıyla, her bir engel durumu ve buna karşılık gelen engel oranları, engelli sağlık kurulu raporunda ayrı ayrı belirtilir.
b) Engelli sağlık kurulu raporunun açıklama kısmına, manuel vitesli bir taşıtın hareket ettirici aksamında gaz, fren, debriyaj pedalı, vites kolu ve benzeri özel tertibat yaptırmadan taşıt kullanamayacak durumda olan engelliler için “sadece hareket ettirici aksamda özel tertibatlı taşıt kullanması gerekir”, özel tertibat yaptırmadan kullanabilecek durumda olan engelliler için ise “özel tertibatlı araç kullanmasına ihtiyaç yoktur” ibarelerinden biri yazılır. Bu iki ibare dışında, “özel tertibatlı araç kullanabilir”, “otomatik vitesli araç kullanabilir”, “otomatik vitesli araç kullanması uygundur” gibi bir zorunluluğu değil, tercihi veya olasılığı ifade eden değerlendirmelere yer verilmez. Yazılacak ifadenin olasılığı değil zorunluluğu içermesi gerekmektedir.
c) Engelli sağlık kurulu raporlarına sürücü belgesi (ehliyet) sınıfı, özel tertibat kodu, sürücü olunup olunamayacağına dair bir hüküm yazılmaz.
Ehliyet alımı için öncelikle aile hekimine başvuru yapılır. Aile hekimi, engel durumuna göre tam teşekküllü hastanenin ilgili bölümüne gidilmesi için sevk yazısı düzenler. e-Devlette yer alan bu sevk yazısı ile hastaneye başvuru yapılır. Hastanede, ilgili bölümlerce gerekli değerlendirme yapılarak sürücü olup olamayacağına karar verilir ve kişi sürücü komisyonuna sevk edilir. Sürücü komisyonu; il/ilçe sağlık müdürlükleri bünyesinde oluşturulan ve özel tertibat ile sürücü olacak kişiler hakkında sürücü sağlık raporu düzenleyen komisyondur.
Kişilerin özel tertibatlı motorlu araç kullanılması gereken durumlarda, özel tertibat kodunu ve sürücü belgesi sınıfını belirleme yetkisi sürücü komisyonuna aittir.
Özel tüketim vergisi istisnasına esas işlemlerde; kişi adına düzenlenmiş engelli sağlık kurulu raporu, sürücü belgesinde veya sürücü sağlık raporunda belirtilen tertibat kodları ile birlikte değerlendirilir.
Tekerlekli sandalye veya sedye kullananların engelli sağlık kurul raporu
Engellinin sürekli olarak tekerlekli sandalye veya sedye kullanmasının gerektiği durumlarda raporun açıklama kısmına, “sürekli olarak tekerlekli sandalye veya sedye kullanması gerekir” açıklaması yazılır.
Sınav düzenlemelerinde; giriş katta ya da asansörlü sınav yerlerinin talep edilmesinde, raporda bu açıklamanın bulunması uygun olacaktır. Öte yandan 9 kişilik yüksek tavanlı araçların ÖTV istisnası ile alımı, engelli sağlık kurul raporunun açıklama kısmında “sürekli olarak tekerlekli sandalye veya sedye kullanması gerekir” cümlesi ile mümkündür (engel oranı en az %90 olanlar ile ÇÖZGER’de ÖKGV ibaresi olanlar için).
Hastanede yatarken engelli sağlık kurul raporu düzenlenmesi
Üç aydan kısa süreli hastanede yatarak tedavisi devam eden kişiler ile yoğun bakımda tedavisi devam eden kişiler için engelli sağlık kurulu raporu düzenlenmez. Ancak yatarak tedavisi sonrası taburculuğu planlanan hastalara, taburculuk öncesinde talep hâlinde engelli sağlık kurulu raporu düzenlenir.
Hastanede yatarken taburculuğu planlanan kişilere engelli sağlık kurul raporu düzenlenmesi için, ilgili klinik sorumlu hekimine başvuru yapılması uygun olacaktır.
Terör, kaza ve yaralanmaya bağlı durum bildirir sağlık kurulu raporlarında hastanede yatış süresi dikkate alınmaz.
Zihinsel, ruhsal ve davranışsal engeli olanlara engelli sağlık kurul raporu düzenlenmesi
Yönetmeliğe göre raporun “Zihinsel, Ruhsal, Davranışsal Bozukluklar” bölümünde, engel puanı verilen kişilerin raporlarında açıklama olarak ayırt etme gücü olup olmadığı ayrıca belirtilir. Haklarında vasi atanacak kişiler için bu açıklama önemlidir.
Sağlık Kurul Raporları Yönetmeliği, Sağlık Bakanlığı tarafından 18 Mayıs 2026 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Tam metni için bakınız: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=11361&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5
Ayşe SARI, Sosyal Hizmet Uzmanı
SAHİMSEN Engelliler Komisyonu Başkanı
Engelsiz Kariyer Danışmanı